રૂઢિપ્રયોગ - નિશાનચૂક માફ નહિ માફ નીચું નિશાન

નિશાનચૂક માફ નહિ માફ નીચું નિશાન 

આ કેહવત પણ અગાઉ કહેલી કહેવત "મારવો તો મુઘલ" અને "મારવો તો મીર" ની સાથે અદ્દલ મળતી આવે છે. ફરક ખાલી એટલો છે કે આ કહેવત ઉચ્ચ કોટિનું અને સારા પ્રયોજન નું મહત્વ કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. જયારે અગાઉની કહેવત કોઈ સંસ્થા કે વ્યવસ્થાના સૌથી ઉચ્ચ અને શક્તિશાળી વ્યક્તિને પડકારવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. 

કોઈ માણસ ખુબ ઊંચું અને આસાનીથી પામી ના શકાય એવું લક્ષ્ય રાખે અને ઘણા પ્રયત્નો કરવા છતાં એને મેળવી ના શકે તો એ વ્યક્તિ માફીને પાત્ર છે. આવા કિસ્સામાં જે તે વ્યક્તિનો જાજો વાંક કાઢી શકાય નહિ. પણ જો કોઈ વ્યક્તિ શરૂઆતથી જ સરળતાથી આંબી શકાય એવું લક્ષ્ય બનાવી લે તો એ અક્ષમ્ય ગણાય. ભલે પછી તે એ લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરે કે ના કરે. માણસે હંમેશા પોતાની જાતને સુધારતા રહી જીવનમાં સતત ઊંચા લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કરવાની કોશિશ કરવી જોઈએ.

પાછળથી ઉમેરેલ: આ ઉક્તિના લેખક શ્રી બળવંતરાય કલ્યાણરાય ઠાકોર છે. અહીં નીચે કમેન્ટ્સ વિભાગમાં એક પ્રતિભાવક દ્વારા આ માહિતી મળી છે જેનો હું આભાર માનું છું.

ઉદાહરણ 1 - "બેટા તું આજે પાસ થઇ ગયો છતાં હું તારાથી ખુશ નથી કારણકે તે માત્ર પાસ થવા પુરતી જ મહેનત કરી હતી. નંબર લાવવા માટે નહિ. મારા જીવનનો એક જ મંત્ર છે - નિશાન ચૂક માફ - નહિ માફ નીચું નિશાન".

ઉદાહરણ 2 - "આપણે ટેસ્ટ મેચ જીતી શકતા હતા. જો પ્રયત્ન કર્યો હોત રન બહુ ઝાઝા કરવાના નહોતા. પણ પાંચ વિકેટ બાકી હોવા છતાં આપણે ડ્રો કરવા માટે રમ્યા. આપણે જીત માટે રમતા રમતા હારી પણ ગયા હોત તો પણ કોઈ અફસોસ નહોતો. પણ આમ કાયરતાથી ડ્રો માટે રમ્યા એ બહુ નિરાશાજનક હતું. હું તો કહું છું કે ટીમનો સુકાની જ બદલી નાખવો જોઈએ, કારણકે નિશાન ચૂક માફ, નહિ માફ નીચું નિશાન".

NISHAN CHUK MAF NAHI MAF NICHU NISHAN
(Missed aim forgiven, Not forgiven is small aim)

This proverb is also quite similar in its message to the earlier proverb "MARVO TO MUGHAL" and "MARVO TO MIR". The difference is only that this proverb is used for achieving noble or positive cause whereas the earlier is to be used when the subject person is challenging the mightiest person in an organization or in the system. 

According to this proverb, it is forgivable if someone aims a very high objective and fail. But it is not at all forgivable when someone aims so small and easily achievable objective. Success of failure in this case does not matter. It is unforgivable in any case.